مجموعه اسناد

Skip Navigation Links.
Expandتعرفه های برق و شرایط عمومی آن ها
Expandآیین نامه ها و الحاقیه ها
Collapseبخشنامه های سراسري وزارت نيرو
سال 1397
سال1396
سال 1395
سال 1394
سال 1393
سال 1392
سال 1391
سال 1390
سال 1389
سال 1388
سال 1387
سال 1386
سال 1385
سال 1384
سال 1383
سال 1382
سال 1381
سال 1380
سال 1379
سال 1378
سال 1377
سال 1376
سال 1375
سال 1374
سال 1373
سال 1372
Expandبخشنامه های منطقه اي
Expandمصوبات هيات وزيران
Expandمجموعه قوانین

نامه شماره 254/5401

شماره: 254/5401
تاریخ: 1376/08/26
از:
توانير
به:
جناب آقاي امامي - معاونت محترم امور مجلس و پشتيباني
موضوع:
جناب آقاي امامي - معاونت محترم امور مجلس و پشتيباني
عطف به فاكس آن معاونت مطالب زير را در مورد بهاي برق مصرفي مشتركين پمپاژ آب كشاورزي به استحضار مي رساند :

1 - تعرفه بسيار پايين بهاي برق مصرفي پمپاژ آب كشاورزي موجب عدم تكافوي مالي شركتهاي برق منطقه اي مي شود . بخصوص در مورد شركتهايي كه درصد بالايي از فروش انرژي آنها در بخش كشاورزي است . اين دسته از شركتها گرفتار مشكلات مالي و نقدينگي عديده اي هستند .

2 - در جهت ايجاد توازن مالي وزارت نيرو ناچار به جبران كمبود منابع مالي خود از طريق افزايش ساير تعرفه هاست . اين امر وزارت نيرو را ناچار به افزايش در ساير تعرفه ها مي نمايد . با توجه به اين مسئله كه متوسط افزايش سالانه بر اساس قانون برنامه دوم 20 درصد است و اگر همه مصارف شامل افزايش نباشند ( بر اساس قانون برنامه دوم بيش از 20 درصد مصارف معاف از افزايش سالانه هستند ) مصارفي كه مي توانند افزايش يابند بيش از 20 درصد اضافه خواهند شد .

3 - اختلاف ميان حداقل و حداكثر نرخ در تعرفه هاي متفاوت بسيار زياد است . حداقل نرم در حال حاضر متعلق به تعرفه پمپاژ آب كشاورزي است كه 2.5 ريال به ازاء هر كيلو واتساعت مي باشد .
حداكثر نرخ مربوط به مصارف بالاي 1100 كيلو واتساعت در ماه بخش خانگي ( 175.5 ريال ) و بخشي از تعرفه تجاري است . اين در حالي است كه به نرخ در تعرفه پمپاژ آب كشاورزي ضرايبي از قبيل روشنايي معابر تعلق نمي گيرد و قابل ذكر است كه اين تعرفه بهاي ديماند نيز ندارد بنابراين اگر تعرفه خانگي و يا بخشي از تعرفه تجاري را با ضرايب آن محاسبه كنيم حداكثر نرخ بيش از 80 برابر حداقل نرخ كه مربوط به پمپاژ آب كشاورزي است مي باشد .
اين مسئله علاوه بر اينكه غير منطقي بودن ساختار تعرفه ها را موجب مي شود باعث ايجاد فساد هم مي گردد .

4 - مسئله مديريت مصرف در تعرفه اي كه حداقل نرخ را دارد اصولاً مورد توجه قرار نمي گيرد .
مسئله عدم رعايت مديريت مصرف و اصولاً عدم مصرف بهينه برق در جريان پمپاژ آب باعث مي شود كه آبخون آب زير زميني بسياري از دشتهاي كشور بعلت برداشت بي رويه و بيش از حد مجاز با افت شديد سطح آب و بيلان منفي روبرو باشند . ذكر اين نكته كه ضروري است كه در تعرفه پمپاز آب كشاورزي جهت برداشت بيش از حد مجاز مندرج در پروانه جرايمي ( محاسبه مازاد مصرف با بهاي انرژي تجاري ) در نظر گرفته شده است كه هر بار با دادن مهلت و به تعويق انداختن جرايم مسئله عدم استفاده غير مجاز تحت الشعاع آن قرار گرفته است . به اين ترتيب در آينده اي نه چندان دور بايستي شاهد عواقب اسفبار آن در جهت كاهش و عدم تعادل آبخوان آب هاي زير زميني باشيم .

5 - يكي از اهداف برنامه دوم كه در بخش كليات آن توضيح داده شد ، ميل به سمت اخذ هزينه تمام شده از مشتركين برق است و توصيه شده كه هزينه تمام شده به شيوه هزينه نهايي محاسبه شود . اين امر مستلزم اخذ هزينه هاي سرمايه اي جهت توسعه از طريق تعرفه هاي برق مي باشد .
در تعرفه كشاورزي اگر تنها هزينه سوخت را از مشتركين دريافت كنيم و آنهم سوخت به قيمت داخلي ، به ازاء هر كيلوواتساعت اين هزينه 5 ريال مي باشد ، بنابراين حداقل افزايش مورد نياز جهت دريافت تنها هزينه سوخت از مشتركين پمپاژ آب كشاورزي 100 درصد مي باشد . اگر سوخت را به عنوان سرمايه ملي تلقي نماييم و قيمت هاي بين المللي آنرا در محاسبات وارد كنيم هزينه سوخت هر كيلو واتساعت 60 ريال خواهد بود . كه در اين صورت مشخص است كه بهاي فروش هر كيلو واتساعت برق در تعرفه پمپاژ آب كشاورزي چه فاصله اي با قيمت تمام شده آن دارد .

ذكر اين نكته ضروري است كه با احتساب سوخت به قيمت داخلي ، قيمت تمام شده هر كيلو واتساعت انرژي برق 105 ريال است كه مشتركين مورد بحث تنها حدود 2 درصد آنرا مي پردازند .

6 - تقريباً درهمه كشورها بهاي برق جهت پمپاژ آب از تخفيف خاصي برخوردار است و به اين دليل برخوردار بودن از ضريب بار خوب و استفاده از تعرفه هايي است كه مسائل و رهنمودهاي مديريت مصرف در ساختار آن بخوبي جاي دارد و كشاورزان را به سمت مصرف در ساعات غير اوج مصرف بار و كم باري ( نيمه شب ) هدايت مي نمايد .
در ايتاليا بهاي برق مصرفي جهت مصارف پمپاژ آب بين 3.06 سنت تا 3.4 سنت مي باشد و در كره جنوبي بهاي برق مصرفي اين دسته از مشتركين بين 3 سنت تا 4.12 سنت به ازاء هر كيلو واتساعت مي باشد
در كشور هند دو دسته از مشتركين عمده هستند بخش صنعتي با 64 و بخش كشاورزي با 14 درصد از مصرف انرژي برق مهمترين مصارف را دارند . تعرفه كشاورزي در ايالت Bihar  معادل 0.74نسبت به ازاء هر كيلو واتساعت ودر ايالت Kerala  برابر يك سنت و در ايالت West Bengal  برابر 3.5 سنت به ازاء هر كيلو واتساعت مي باشد اين امر در حالي است كه قيمت تمام شده هر كيلو واتساعت انرژي برق برابر6.7 سنت براي مناطق غير شهري يا روستايي و 4.4 سنت براي فشار ضعيف است . در كشور هند اگر نازلترين قيمت كه برابر 0.74سنت به ازاء هر كيلو واتساعت را در نظر بگيريم و آن را به هزينه تمام شده 6.7 سنت بسنجيم مشخص خواهد شد كه حتي مشتركين كشاورزي در هند در دو حد پايين ترين تعرفه و بالاترين هزينه تمام شده 11 درصد هزينه تمام شده را پرداخت مي نمايند كه اين درصد در ايران 2 مي باشد .

7 - مقايسه هزينه پمپ هاي كشاورزاني كه از انرژي برق شبكه سراسري استفاده مي نمايند و هم چنين پمپهايي كه از موتور ديزل با سوخت گازوئيل استفاده مي كنند بر اساس گزارش استاندار محترم فارس به رياست محترم سازمان برنامه و بودجه ما را به اين نتيجه مي رساند كه نسبت هزينه موتور پمپ ديزلي به هزينه موتور پمپ برقي 4.28 برابر مي باشد . هزينه سالانه هر چاه بابت برق مصرفي در صورت اتصال به شبكه برق 223983 ريال و كل هزينه سوخت ( گازوئيل و روغن ) براي هر موتور پمپ ديزلي 960054.5 ريال مي باشد .
بنابراين كشاورزان براي كشت هاي مشابه هزينه ها ي متفاوتي را متحمل مي شوند كه اين امر نيز لطمات اقتصادي فراواني به همراه دارد . بر اساس مطالعه ديگري هزينه جاري هر متر مكعب آب مورد نياز كشاورزي اگر با موتور پمپ ديزلي تامين شود 14.4 ريال و اگر با موتور برقي متصل به شبكه تامين شود 1.5 ريال مي باشد .
به اين ترتيب هزينه هاي جاري هر متر مكعب آب در صورتي كه پمپ ديزلي تامين شود 10 برابر مي گردد .

8 - اگر محصولات كشاورزي و آب مورد نياز آنها را در واحد سطح ( يك هكتار ) در جدول زير بياوريم ، هزينه هر متر مكعب آب اگر با پمپ برقي تامين شود را مي توان محاسبه نمود . به اين ترتيب هزينه برق مصرفي انواع محصولات كشاورزي هر هكتار بدست مي آيد كه مي توان آنرا با ساير هزينه هاي توليد آن محصولات براي هر هكتار محاسبه نمود .

جدول مقايسه هزينه برق و ساير هزينه ها براي هر هكتار

 

محصول

آب مصرفي متر مكعب

هزينه برق

هزينه هاي كل 

 هزينه آب

ميزان محصول 

 درصد هزينه برق
به كل هزينه ها

گندم

8943

13416

 1100000

13000 

 3 تن

 1.22

جو

4799

7198.5

 1100000

 13000

3 تن 

0.65 

چغندر قند

22150

33225

3600000 

 24000

35 تن 

0.92 

يونجه

25036

37554

1150000 

 20000

12 تن 

3.27 

پنبه

20354

30531

4000000 

 24000

3 تن 

0.76 

ذرت

11949

17923.5

 1700000

 15000

دانه اي 5تن
علوفه اي40تن

 1.05

سيب زميني

7065

10597.5

 5000000

24000 

 30 تن

 0.21

طالبي

14294

21441

 4000000

30000 

 15 تن

0.54 

گوجه فرنگي

17686

26529

6000000 

 40000

 30 تن

0.44 


با تعمق در مسائل طرح شده مشخص است كه ارائه برق كشاورزي به صورت كنوني نه از بعد وضعيت مالي و اقتصادي صنعت برق مي تواند قابل دوام باشد و نه از ديد اقتصاد كلان مي تواند پايدار بماند .

 

اصلاح ساختار تعرفه هاي برق پمپاژ آب كشاورزي و رعايت مديريت مصرف و اصلح شيوه هاي آبياري ( استفاده از استخر هاي ذخيره آب ) و طراحي ساختار تعرفه هاي برق به گونه اي كه كشاورزان به خاطر ترغيب به پرداخت كمتر ناچار به استفاده از شيوه هاي بهينه آبياري شده و مصرف خود را به ساعات كم باري و عادي انتقال دهند ، مي تواند وضعيت سرمايه گذاري را به وضعيت بهينه متمايل نمايد ، اين امر مستلزم  افزايش تعرفه هاي برق ، حداقل در ساعات اوج بار به نحوي كه استفاده از انرژي برق براي مشتركين غير اقتصادي شود مي باشد .

آموزش و بكارگيري روشهاي بهتر آبياري كه توام با رعايت مسائل مديريت مصرف در انرژي برق باشد مي تولند علاوه بر رعايت مسائل اقتصادي در صنعت برق و كشاورزي ، پرداخت كمتري را هم براي كشاورز به دنبال داشته باشد .

محمد ملاكي
معاون امور برق و مدير عامل شركت توانير
رونوشت:

- واحد برنامه ريزي
- مطالعات اقتصادي
تصویر نامه: